Familieopstellingen nieuwe stijl à la Bert Hellinger

door Gerard Smets

Bert Hellinger, de grondlegger van familieopstellingen zien en meemaken in zijn werk stond al lang op mijn verlanglijstje. Hellinger is inmiddels de 90 al gepasseerd en verzorgt nog steeds seminars. Nu was er mijn kans, drie dagen in Charleroi.

Dagen die genoeg stof geven om nog even na te kauwen.

Hellinger richt zich in zijn werk niet op personen maar op het systeem. Problemen zijn ontstaan omdat we de verbinding zijn verloren met onze ouders en dan met name onze moeder. In de opstellingen gaat het dan ook veelal om de weg weer terug naar de moeder.

Wat mij opvalt is dat Hellinger nogal direct en stellig uit de hoek kan komen.

Zo zegt hij onverbloemd tegen een koppel die in opstelling tegenover elkaar staan dat er geen toekomst zit in hun relatie en dat dit het is en ze weer kunnen gaan zitten.

Bij het opstellen van een onderneming geeft hij aan op basis van zijn observaties dat er geen succes voor dit bedrijf is. De opstelling wordt afgebroken en vraagsteller mag weer plek nemen tussen het publiek.

Persoonlijk kan ik Hellinger niet altijd goed volgen. Wat zijn de observaties waarop hij zijn zo directe conclusie baseert, zoals deze relatie heeft geen toekomst of dit bedrijf is ten einde. Ik mis hierin de nuance dat de inter-persoonlijke relatie in het geheel ook van betekenis kan zijn. Dat een partner in een relatie wellicht eerst nog een eigen klus te klaren heeft wil de relatie zich verder succesvol ontwikkelen. Dat er in een bedrijf misschien eerst een andere beweging noodzakelijk is wil deze werkelijk succesvol worden en zijn. Wellicht heb ik het ook wel helemaal mis. Mogelijk tutten we ook wel veel te veel in deze wereld. Proberen we recht te breien wat niet recht te breien is. Voeren we drama na drama zolang tot we er zelf in gaan geloven. Theater dat zelden een stap verder komt. Hellinger is erg helder over al dat drama en stopt dit door de opstelling resoluut te beëindigen.

Hellinger is direct en neemt ogenschijnlijk geen enkele verantwoordelijkheid voor hoe de ander zich onder zijn uitspraken voelt. Dit is confronterend en roept bij mij als toeschouwer gelijk ook veel op, emoties en vragen. Wat doet deze man, wat doet dit met de ander en wat doet dit met mij?

Dat de liefde mag stromen
Het gaat Hellinger niet over goed of fout. Het gaat over hoe dien ik en dat de liefde mag stromen. Grote begrippen die vele ladingen en betekenissen hebben en ik soms ook nog niet zo goed begrijp. Wanneer dien ik werkelijk en wanneer niet. Hoe dien ik en dient de ander mij? Wat is de liefde laten stromen? Wat is liefde eigenlijk en gaat het dan om liefde voor jezelf, voor de ander, of alles samen?

Om Hellinger te begrijpen is het nodig om te weten waar hij vandaan komt en hoe hij tot deze standpunten komt. Dit is wat ik nodig heb om zijn handelwijze te kunnen vatten en een plek te geven.

Filosofie
Hellinger is meer filosoof dan therapeut en zijn aanpak roept in ieder geval veel vragen op. Misschien is dit ook wel het spanningsveld dat tussen deze vakgebieden ligt. Filosofie buigt zich over vragen en therapie poogt ze op te lossen.

Filosofie gaat er vanuit dat wie alles ordelijk en geordend overdenkt ook beter met problematische gevoelens om kan gaan. De relatie tussen de filosoof en zijn cliënt berust op gelijkwaardigheid. De cliënt trekt zelf zijn of haar conclusies. Het gaat hierbij om inzicht en autonoom kunnen kiezen onder eigen verantwoordelijkheid.

De therapeut helpt mensen die met hun gevoel en/of gedrag geen raad weten. Hierbij wordt er gezocht naar oorzaken in het verleden en geprobeerd met analyserende of herprogrammerende methoden de psychoproblematiek te verbeteren. Hierdoor is de relatie tussen de therapeut en cliënt ongelijkwaardig. De therapeut diagnosticeert en bepaalt de behandeling. Hij is immer de deskundige en de cliënt de leek. Dit in tegenstelling tot de filosoof waarbij de cliënt de leek is en de filosoof zich opstelt als de best mogelijke leek.

Mijn kromme tenen waren wellicht meer een reactie op mijn therapeutenstoel waar ik blijkbaar toch vaker op ga zitten dan op de gelijkwaardigheidsstoel van autonomie, de beste mogelijke leek.

Opstellingen zonder woorden
Hellinger introduceert ook familie opstellingen nieuwe stijl waarin hij zich nu meer verlaat op een groter bewustzijn dat ons leidt. Het directe gevolg daarvan is dat een analyse van de cliënt of van zijn of haar thema’s niet meer nodig is voor een opstelling. Een voorgesprek vindt dan ook niet meer plaats. De cliënt mag gelijk zijn plek innemen.

Representanten hoeven ook niet meer te weten wie of wat ze vertegenwoordigen en zijn vrij in hun bewegingen. Wat er ontstaat is een opstelling zonder woorden. Hellinger als begeleider geeft hooguit aanwijzingen voor nieuw in te brengen representanten – of deze mannelijk of vrouwelijk moet zijn en soms direct aanwijzingen waar te gaan staan dan wel te gaan liggen. Als waarnemer vanuit de zaal kan ik zien dat er veel gebeurt, ik weet dit echter geen betekenis te geven en dat maakt het gelijk ook zo ongemakkelijk. Wij mensen, of laat ik bij mezelf blijven, willen begrijpen wat er gebeurd. Dit kunnen duiden, verklaren, om er van leren. De cliënt in dit geval gaat duidelijk een proces in en het is niet aan mij om hier verder iets mee te moeten. Maar mijn nieuwsgierigheid is wel groot. Welk effect heeft het en wat kan de cliënt hier uiteindelijk mee?

Er valt nog zoveel meer te zeggen en te beschrijven. Wie weet volgt er binnenkort nog meer. Ik heb in ieder geval nog genoeg stof over om op te kauwen.

14 maart 2016

Één reactie op “Familieopstellingen nieuwe stijl à la Bert Hellinger

  1. Hoi Gerard,
    Leuk dat je Bert Hellnger eindelijk aan het werk hebt gezien. Voor mij nog een wens (maar geen must). Ik heb al een paar andere reflecties gelezen. Wellicht vind je het interessant om deze te lezen. Deze van Siets Bakker (waarmee ik het boek Systemisch wijzer heb geschreven) http://www.hetnoorderlicht.com/blog/ en deze van Fiona Cook https://www.facebook.com/groups/281403788652872/permalink/843787702414475/
    Beiden ook tot nadenken aangezet en verward op sommige fronten…

    Hartelijke groet,

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *